Een gat boren in een kalkzandsteen muur lukt vaak nog met een klopboormachine. Moet u meerdere gaten in hard beton maken, dan merkt u het verschil direct. Bij de keuze boorhamer of klopboormachine gaat het niet alleen om vermogen, maar vooral om de manier waarop de machine de boor door het materiaal beweegt. De juiste keuze voorkomt botte boren, onnodig tijdverlies en gaten die te groot of rafelig worden.
Boorhamer of klopboormachine: het technische verschil
Een klopboormachine maakt een snelle, korte heen-en-weergaande beweging doordat twee geribbelde schijven langs elkaar lopen. Die mechanische klopbeweging helpt de draaiende boor door steen en metselwerk. U moet daarbij zelf redelijk wat druk op de machine houden. Dit type machine is daarmee geschikt voor incidenteel boorwerk in zachtere steensoorten, zoals baksteen, kalkzandsteen en lichte betonblokken.
Een boorhamer werkt met een pneumatisch slagmechanisme. Een zuiger in de machine bouwt luchtdruk op en geeft de slag rechtstreeks door aan de boor. Daardoor is de slag veel krachtiger en hoeft u nauwelijks te duwen. De machine doet het werk. Vooral bij hard beton, gewapend beton en natuursteen levert dat een groot verschil op in snelheid en comfort.
De kracht van een boorhamer wordt meestal uitgedrukt in slagenergie, gemeten in joule. Voor lichte montageklussen is ongeveer 1,5 tot 2,5 joule vaak voldoende. Voor grotere gaten, veelvuldig gebruik of zwaarder beton kiest u een model met meer slagenergie. Bij een klopboormachine let u naast het vermogen vooral op het toerental en het aantal slagen per minuut. Die cijfers zijn nuttig, maar vertellen minder over de werkelijke prestaties in hard beton dan de joulewaarde van een boorhamer.
Wanneer kiest u een klopboormachine?
Een klopboormachine is een veelzijdige keuze als uw werk vooral uit boren en schroeven bestaat. Bij veel modellen kunt u de klopstand uitschakelen. Dan gebruikt u de machine als gewone boormachine voor hout, metaal, kunststof en tegels. Met een snelspanboorkop wisselt u vlot tussen verschillende accessoires, zonder aparte boorkop of adapter.
Voor het ophangen van een lamp, kapstok, plank of lichte wandkast in baksteen is een klopboormachine doorgaans ruim voldoende. Gebruik een scherpe steenboor, kies een passende plugmaat en boor rustig. Bij een holle wand of gipsplaat gebruikt u de klopstand juist niet. De trilling kan het materiaal beschadigen en zorgt niet voor extra houvast van de plug.
De beperkingen worden duidelijk zodra het materiaal harder wordt. In oud, zeer hard beton kan een klopboormachine langzaam vorderen, heet worden en veel van uw armen vragen. Voor een enkel klein gat kan dat nog acceptabel zijn. Moet u een hele rail, keuken, trapleuning of meerdere ankers monteren, dan is het verstandig om niet door te blijven worstelen. Dan bespaart een boorhamer tijd en slijtage.
Sterke punten van de klopboormachine
Een klopboormachine is compact, breed inzetbaar en vaak lichter dan een boorhamer. Dat werkt prettig boven schouderhoogte en bij nauwkeurig boorwerk. Ook is de standaard boorkop handig voor houtspiraalboren, metaalboren, gatenzagen en schroefbits met bithouder. Heeft u één machine nodig voor uiteenlopende kleine klussen, dan is dit vaak de meest praktische basiskeuze.
Let wel op de boorkop en de accessoires. Een gewone steenboor is bedoeld voor een klopboormachine. Gebruik geen SDS-plus boor in een standaard snelspanboorkop zonder geschikte adapter. Anders zit de boor niet goed vast en werkt u onnauwkeurig of onveilig.
Wanneer is een boorhamer de betere keuze?
Een boorhamer kiest u voor betonwerk dat regelmatig terugkomt of direct goed moet gaan. Denk aan het plaatsen van keilbouten, chemische ankers, doorvoeren voor leidingwerk, plafondbevestigingen en het monteren van zware kasten of constructies. Ook bij renovaties in appartementen en woningen met betonnen wanden en vloeren is een boorhamer meestal de logische machine.
De meeste lichte en middelzware boorhamers gebruiken SDS-plus boren. Die boor heeft groeven in de schacht en kan in de boorkop een klein beetje heen en weer bewegen. Dat is nodig om de pneumatische slag effectief over te brengen. Een SDS-plus boor wisselt u snel en blijft ook bij zwaarder werk stevig op zijn plaats.
Veel boorhamers hebben naast boren met slag ook een gewone boorstand. Daarmee kunt u bijvoorbeeld in hout of metaal boren, maar controleer wel of een snelspanboorkop wordt meegeleverd of apart nodig is. Heeft de machine een beitelstand, dan kunt u met een platte of puntbeitel lichte hakwerkzaamheden uitvoeren, zoals losse tegels verwijderen of een kleine sleuf openen. Dat is handig, maar geen vervanging voor een breekhamer bij grote sloopklussen.
De nadelen die u moet meenemen
Een boorhamer is vaak zwaarder, groter en minder verfijnd voor kleine gaten in hout of dun metaal. De SDS-plus aansluiting is uitstekend voor steen en beton, maar minder universeel dan een standaard boorkop. Bovendien kan de krachtige slag kwetsbare materialen beschadigen. Voor keramische wandtegels boort u eerst zonder slag door de tegel. Pas zodra u achter de tegel in de steenlaag komt, schakelt u de slagfunctie in.
Voor een paar gaten per jaar in baksteen is een boorhamer dus niet per se nodig. De beste machine is de machine die past bij het materiaal en de frequentie van uw werk, niet automatisch het zwaarste model.
Kies op basis van uw meest voorkomende klus
Kijk niet alleen naar de klus van vandaag. Bepaal welk materiaal u de komende jaren het vaakst tegenkomt. Woont u in een woning met bakstenen binnenwanden en wilt u vooral meubels monteren of af en toe een gat boren? Kies dan een klopboormachine van goede kwaliteit met een degelijk vermogen en een goede steenborenset.
Woont u in een nieuwbouwwoning met betonnen wanden en plafonds, of werkt u regelmatig aan renovatie- en montageklussen? Dan verdient een SDS-plus boorhamer zich snel terug in werktijd en gebruiksgemak. Dat geldt ook voor installateurs en onderhoudsprofessionals die dagelijks plug- en ankerwerk uitvoeren.
Een praktische verdeling ziet er als volgt uit:
- Voor hout, metaal, kunststof en incidenteel baksteen kiest u een klopboormachine.
- Voor meerdere gaten in hard beton, betonplafonds en zware bevestigingen kiest u een boorhamer.
- Voor tegels gebruikt u altijd eerst de stand zonder slag, met een geschikte tegelboor.
- Voor sloopwerk of brede sleuven heeft u meestal een zwaardere combihamer of breekhamer nodig.
De boor en plug bepalen mede het resultaat
Zelfs de juiste machine presteert slecht met een verkeerde of versleten boor. Gebruik voor metselwerk een steenboor en voor beton bij voorkeur een SDS-plus betonboor wanneer u met een boorhamer werkt. Een botte boorpunt wordt heet, boort traag en kan het gat groter maken dan bedoeld. Vervang de boor zodra u merkt dat u steeds harder moet drukken of wanneer de snijkanten zichtbaar versleten zijn.
Stem ook de boordiameter nauwkeurig af op de plug. Een plug van 6 mm vraagt normaal gesproken om een gat van 6 mm. Boor niet te diep op gevoel: markeer de gewenste diepte met tape op de boor of gebruik de diepteaanslag. Verwijder daarna het boorstof uit het gat, zeker bij zware bevestigingen. Stof vermindert de grip van pluggen en chemische ankers.
Komt u tijdens het boren wapening tegen, forceer dan niet. Stop, controleer de positie en verplaats het gat indien mogelijk. Boren in wapening vraagt om een geschikte boor en is niet altijd wenselijk, bijvoorbeeld bij constructieve delen of spanningsbeton.
Veilig en netjes boren
Controleer voor u begint altijd of er geen leidingen of elektra achter de wand zitten. Een leidingzoeker is geen overbodige luxe, zeker rond schakelaars, stopcontacten, radiatoren en waterpunten. Schakel bij twijfel de stroomgroep uit en kies een andere boorlocatie.
Draag een veiligheidsbril. Boorstof en kleine steensplinters komen onverwacht los, vooral boven uw hoofd. Bij langdurig boren in beton is gehoorbescherming verstandig. Houd de machine met twee handen vast, sta stabiel en begin op lage snelheid zodat de boor niet wegloopt. Laat bij een boorhamer de slag het werk doen: te veel druk verlaagt het comfort zonder dat u sneller boort.
Wie gereedschap kiest op basis van materiaal in plaats van alleen vermogen, werkt sneller en netter. Voor een enkele bakstenen wand volstaat een klopboormachine vaak prima. Staat beton regelmatig op de planning, dan geeft een boorhamer u precies de slagkracht die het werk vraagt.